Bánh gio Hà Nam – đậm đà hồn vị quê hương

Thứ Hai, 20/01/2014, 13:08 [GMT+7]
QTV - Nằm yên bình bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, đảo Hà Nam (thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh) là nơi bảo tồn khá nguyên vẹn những nét văn hoá, tín ngưỡng của người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ. Trong đó phải kể đến nghề làm bánh gio gia truyền.
 
Là loại bánh làm từ những nguyên liệu sẵn có, gắn với nông nghiệp nên bánh gio là thứ quà quê thường gặp ở nhiều vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, với những phương thức làm bánh được truyền lại từ lâu đời, bánh gio Hà Nam lại mang mùi vị đặc biệt hơn cả.
 
Người Hà Nam làm bánh gio tỉ mỉ, cẩn thận từ khâu chọn nguyên liệu. Gạo để làm bánh là gạo nếp cái hoa vàng dậy thơm mùi lúa mới. Lá dong, lá chuối để gói bánh phải là loại lá đẹp, được ngâm, rửa sạch rồi mới được cuốn thành khuôn hình ống, dài khoảng 25 – 30cm.
Lá dong, lá chuối được cuốn sẵn thành khuôn để chuẩn bị đổ gạo làm bánh
Lá dong, lá chuối được cuốn sẵn thành khuôn để chuẩn bị đổ gạo làm bánh

Theo bà Ngô Thị Oanh (54 tuổi, xã Phong Cốc), gọi là bánh gio, vì gạo được chọn để làm bánh sau khi vo sạch và phơi khô, nhất định phải được ngâm một loại nước đặc biệt gọi là nước gio. Đó là thứ nước được lọc nhiều lần từ bột gio của cây giá – một loại cây sống ở rừng ngập mặn ven sông Bạch Đằng, hòa với chút nước vôi lắng trong. Sau khi ngâm gạo trong nước ấy tầm một đến hai giờ, người ta đổ gạo vào khuôn lá đã cuốn sẵn, rồi dùng dây chuối hoặc dây đay mà buộc lại cho chặt.

banh gio
Đổ gạo vào khuôn lá rồi dùng day buộc lại cho chặt

Nói về bí quyết gia truyền, ông Dương Văn Bích (43 tuổi, xã Cẩm La) cho biết: “Người Hà Nam luộc bánh gio không bao giờ quên cho thêm vào nồi mấy miếng măng khô để tăng sự hấp dẫn cho màu sắc của bánh và cũng để bánh nhanh chín hơn... Đây là mẹo được truyền từ đời ông, đời bà, đến bố mẹ mình, rồi sau này là mình truyền lại cho con cháu mình, chỉ có ở Hà Nam này thôi.”

Bánh gio đặc sản Hà Nam
Bánh gio đặc sản Hà Nam

Bánh gio chín nhuyễn gạo như khối ngọc màu hổ phách trong vắt, theo tay người bóc lộ ra sau lớp lá. Ăn thấy thơm ngon, bổ mát, dễ tiêu bởi chất béo của gạo nếp, chất kali thanh khiết của bột gio cây giá, vị ngọt bùi của trái gấc. Đấy là sản phẩm được kết tinh từ hương vị của đất trời, qua bàn tay lao động cần cù của người nông dân mà thành.

Ở Hà Nam, có nhiều gia đình sống nhờ nghề làm bánh gio gia truyền. Bà Dương Thị Tâm (45 tuổi, xã Cẩm La) tâm sự: “Nhà tôi làm bánh gio từ đời cụ kị, cứ đời này truyền đời khác vậy. Người ta bỏ nghề hoặc làm thêm nhiều nghề khác rồi, chứ tôi vẫn bám lấy nghề mà nuôi các con ăn học thế thôi. Chỉ mong sao bánh quê mình còn nhiều người ăn, nhiều người thích, mình còn làm nghề mãi thế thôi.”
Bánh gio chín nhuyễn gạo như khối ngọc màu hổ phách trong vắt
Bánh gio chín nhuyễn gạo như khối ngọc màu hổ phách trong vắt

Chiếc bánh gio không chỉ gắn với mâm cỗ ngày Tết, ngày chạp Tổ, ngày lễ hội… mà còn là thứ đặc sản mang đậm hương vị vùng quê, là tiếng lòng chân phương của người dân Hà Nam gửi đến bạn bè phương xa.

Thu Dương
 
.
.
.
.
.
.