Hội làng Bằng Cả: truyền thống văn hóa độc đáo của người Dao Thanh Y
Cập nhật lúc 12:57, Chủ Nhật, 17/03/2013 (GMT+7)

QTV - Một lần đến với Hội làng Bằng Cả (mồng 1 tháng 2 âm) chúng ta sẽ cảm nhận những thanh vị, bản sắc riêng, đậm nét văn hóa truyền thống của người Dao Thanh Y nơi đây. Từ các thủ tục chuẩn bị, nghi lễ khai hội hay những trò chơi dân gian đã tạo lên những ấn tượng độc đáo của hội làng Bằng Cả.

Hội làng người Dao Thanh Y ở xã Bằng Cả có từ lâu đời. Trải qua thời gian, qua nhiều thế hệ, nay không ai biết Hội làng ở đây đã có từ bao giờ. Có lẽ Hội làng được hình thành từ khi có tộc người Dao Thanh Y cư trú ở Bằng Cả. Hội làng Bằng cả được tổ chức vào 5 ngày trong năm âm lịch: ngày mồng 1 tháng 2, ngày mồng 1 tháng 4, ngày mồng 1 tháng 7, ngày mồng 1 tháng 10 và ngày 30 tháng 12. Nhưng chỉ có Hội làng ngày mồng 1 tháng 2 và Hội làng ngày 20 tháng chạp mới là hai Ngày Hội chính, quan trọng trong năm của đồng bào ở đây.
 
Từ xa xưa, khi người Dao Thanh Y ra đời thì ông mo (thầy cúng) đã có một vai trò rất quan trọng. Ông mo cũng là trưởng bản, tất cả mọi người đều rất tôn trọng và chấp hành mọi ý kiến của trưởng bản. Trưởng bản cũng có trách nhiệm quản lý dân làng và quản lý toàn diện về âm dương cho các hộ gia đình. 
s
Thầy mo làm lễ cúng cho các hộ gia đình
Hội làng Bằng Cả mồng 1 tháng 2 âm lịch hàng năm được người Dao Thanh Y mong chờ nhất, tất cả dân làng đều có mặt từ rất sớm tại nhà trưởng bản (nay là Trung tâm Bảo tồn Bản Văn hoá Dao Thanh Y thôn Chín Gian, xã Bằng Cả). Trước tiên, thầy mo sẽ có trách nhiệm báo cáo với thiên đình nhập khẩu cho từng hộ, sau đó cúng thần hoàng, thổ thần, thổ địa, long vương … để cầu tài lộc, cầu làm ăn, cầu âm dương khải hòa cả năm cho mỗi hộ gia đình. Đây được gọi là phần lễ cũng được coi là “hồn” của Hội làng Bằng Cả đầu năm mới.
a
Đến với Hội làng ai cũng phải đóng góp tiền hoặc vật phẩm
Có một nét văn hóa truyền thống đặc biệt chỉ có tại Hội làng Bằng Cả là khi đến với hội làng mọi gia đình đều phải đóng tiền hoặc vật phẩm để cúng. Vật phẩm thì thường là gạo nếp, rượu chua, gà… trưởng bản cắt cử người ghi chép rất rõ ràng, theo dõi việc đóng góp của các hộ gia đình đồng thời kiểm tra vật phẩm, cân đo đong đếm trước khi "xuất" cho tổ hậu cần chế biến.  Nếu nhà nào khó khăn không có cả tiền hoặc vật phẩm thì phải lên rừng săn bắn các loại thú như sóc, cầy, gà rừng… sau đó  mang về nhà chế biến, sấy khô mang đến cúng chứ không được đi "tay không" đến Hội làng.
s
Múa cầu mùa
Sau Lễ là Hội, đây là phần sôi động nhất của Hội làng Bằng Cả, tất cả mọi người trong làng từ già, trẻ đến những nam thanh, nữ tú, trẻ con đều được tham gia. Các tiết mục văn nghệ tại Hội làng đều thể hiện bản sắc dân tộc riêng, đó là các điệu múa cầu mùa, hát giao duyên..v..v…
 
Sau đó, sẽ diễn ra các trò chơi dân gian truyền thống mang ý nghĩa phồn thực, cầu mong giao hoà âm - dương, mùa màng tươi tốt. Tất cả dân làng và du khách về dự Hội làng đều có thể tham gia, các vận động viên, đôi nam nữ của các thôn bản thi đấu, tranh tài ở các môn như ném còn, bắn nỏ, đi cà kheo, kéo co…Những trò chơi dân gian này làm cho người trong cuộc hào hứng, người đứng ngoài hò reo cổ vũ khiến không khí cuộc chơi trở nên sôi nổi, hấp dẫn. 
s
Các trò  chơi dân gian tại Hội làng Bằng Cả luôn rất sôi nổi và hấp dẫn

Người dân Bằng Cả coi Hội làng là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng truyền thống, là nơi giải quyết những mâu thuẫn, xích mích nội bộ, đem lại sự đoàn kết nhất trí giữa các gia đình, dòng tộc và làng xã trong đời sống thường ngày.

So với trước kia Hội làng ngày nay có nhiều đổi thay về sắc thái kinh tế xã hội, nhưng vẫn đảm bảo những yếu tố chính của lễ hội, vẫn duy trì những nét văn hoá đặc sắc tổ tiên truyền lại. Người dân trong làng vẫn tham gia đông đủ và chấp hành nghiêm các luật lệ, tập tục, giữ gìn được nét đẹp văn hoá truyền thống bởi Hội làng Bằng Cả từ lâu đã ăn sâu vào trong tiềm thức của mỗi người dân tộc Dao tại đây.

Việt Hưng
.
.
.